Lody a sprawa polska

Lody a sprawa polska
czwartek, 08 listopad 2018
kategoria: ciekawostki
To zaskakujące, ale lody na naszych stołach zagościły powszechnie
dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w okresie
międzywojennym. Tuwim pisał w „Kwiatach polskich”: „Tradycja! Któż
by nie pamiętał?/ Niedziela: lody i kurczęta”. W 100-lecie
Niepodległości warto więc przypomnieć polski wkład w lodziarstwo.

Choć od 3 tysięcy lat jadają je Chińczycy, Arabowie w X wieku
przekazali sekret produkcji sorbetów Sycylijczykom, zaś słynny
renesansowy architekt i artysta, a z zamiłowania kucharz Bernardo
Buontalenti, mrożąc kogel-mogel z mlekiem, stworzył lody we
współczesnym wydaniu, to historia tego deseru w kraju nad Wisłą
zaczęła się niewiele ponad 200 lat temu.

Najstarsza wzmianka o nich w języku polskim pochodzi od dyplomatów,
którzy w XVII wielu odwiedzili Turcję i tam uraczono ich
„delikatnymi sorbetami”. Jako pierwszy odnotował je w książce
kulinarnej wydanej w 1783 roku Wojciech Wielądko. W słowniku
wileńskim z 1861 roku występują jako gatunek konfitur. Wspomina o
nich Andrzej Kitowicz, XVIII-wieczny pamiętnikarz i Adam Mickiewicz
w XII księdze „Pana Tadeusza”.

Lody uchodziły za taki specjał, że częstowano nim nawet koronowane
głowy. Najpierw pojawiają się na dworach. Na szlacheckich stołach
lądują lody z form w kształcie „harbuzów”, ryb, kiełbas i pałaców.
Nakładało się je do filiżanek i spożywało łyżeczką. Etykieta nie
pozwalała by zjadać rozpuszczone lody. To co upłynniło się na dnie,
tylko niewychowane panny spijały ukradkiem. Lody wówczas dozwolone
były od lat 18.

Na przełomie XIX i XX wieku, żeby serwować mrożony deser trzeba
było mieć lodownię i odpowiedni sprzęt, najlepiej sprowadzony z
Włoch. Do jego wyrabiania używano specjalnej maszynki do kręcenia
lodów zwanej sorbetierą. Był to zazwyczaj drewniany cebrzyk, do
którego wstawiano cynową puszkę, a między naczynia wsypywano lód z
saletrą lub solą morską (co lepiej utrzymywało niską temperaturę).
Żeby lody miały dobrą konsystencję trzeba było kręcić korbką
maszynki w tempie 80 - 100 obrotów na minutę. Wymagało to sporej
krzepy i było bardzo pracochłonne. Ochmistrzynie zarządzające
dworami nie raz sarkały, że pół dnia pichcą deser, który
pochłaniany jest w pięć minut.

Jedną z pierwszych receptur podała w 1880 roku Florentyna
Niewiarowska w poradniku kulinarnym “Doświadczone sekreta smażenia
konfitur i soków oraz robienia konserw, galaret, marmolad, lodów,
wódek, likierów, nalewek, ratafij najrozmaitszych konserw owocowych
w spirytusie i occie, owoców suszonych w cukrze i t.p”. Z lodami
czekoladowymi radziła postępować tak:

“Półtora ćwierci kila dobrej, waniljowej czekolady utrzeć na tarku
i zalać gorącą śmietanką, której wziąć dwie kwarty. Mieszać ciągle
zalewając, dopokąd się czekolada całkiem nie roztopi. Ubić dziesięć
żółtek z pół kilem i ćwierć cukru miałkiego, wlać w to czekoladę,
postawić na wolnym ogniu i mięszać ciągle łyżką dopokąd nie
zgęstnieje, uważając bardzo, aby się nie zachorowało. Wtedy
przecedzić, ostudzić dobrze, wlać do puszki, zamrozić i dalej
postępować jak wyżej w uwagach o robieniu lodów podano”.
Florentyna Niewiarowska

Dużo przepisów na lody zanotowała też ikona i skandalistka polskiej
kuchni Lucyna Ćwierciakiewiczówna, np. w popularnej książce z 1904
roku „365 obiadów”.

Lody podawano tylko w najlepszych kawiarniach. Upowszechniły się
dopiero w okresie międzywojennym, kiedy latem na ulicach większych
metropolii: Lwowa, Krakowa, Warszawy, Poznania pojawili się
lodziarze z wózkami, z których sprzedawali tzw. „lody pospolite”,
chłodzone w kubłach wypełnionych lodem. Dzisiaj nazwalibyśmy je
rzemieślnicze. W latach 30. mała porcja kosztowała około 20 gr. (za
5 zł można było zjeść dobry obiad). Rożki jeszcze nie weszły do
obrotu. Packę pakowano między dwa wafle. Smaków był naprawdę spory
wybór. W latach 30. na rynek weszły też pierwsze lody produkowane
fabrycznie. Miały kształt prostokąta, opakowanego w pergamin, na
którym nadrukowany był charakterystyczny obrazek maszerujących
pingwinów. Lody te, o smaku orzechowo – karmelowym, wzbogaconym o
bakalie, miały nazwę „Pingwin” i produkowały je zakłady Fuchsa.

W latach PRL-u nadal schładza się deser lodem, który PGR-y
przechowywały w słomie w magazynach. To wtedy pojawiły się kultowe
produkty do dziś wspominane z sentymentem: tzw. lody z automatu,
Calypso, Bambino czy melba w Hortexie. Wyróżniały się wyrazistym,
śmietankowym smakiem.

Do sentymentu tego nawiązała firma Lodziarz.pl, która wypuściła w
tym roku na rynek LodyPRL.

- Technika wytwarzania lodów jest teraz oczywiście nieporównywalna,
tak samo jak ich dostępność. Dzisiaj może sobie na nie pozwolić
każdy – mówi Radosław Charubin, twórca takich marek jak Wytwórnia
Lodów Polskich „U Lodziarzy”, Lody Bonano czy właśnie LodyPRL. –
Dwa stulecia to też wystarczająco dużo, by mówić już o rodzimej
tradycji lodziarskiej, a nie odwoływać się ciągle do obcych.

Wytwórnia „U Lodziarzy” wraca więc do typowo polskich smaków.
Produkuje desery z nutą szarlotki czy sękacza, ma nawet propozycje
regionalne jak np. lody o smaku sera korycińskiego czy żubrówki.

- Taka dobrze przemyślana, zrekonstruowana tradycja działa jak
nowość. Zaciekawia, a jednocześnie jest swojska – dodaje Charubin.
– Jednak bazą naszych deserów niezmiennie pozostaje to co w Polsce
najlepsze. Już Ćwierciakiewiczówna kazała dawać do lodów dużo
świeżych jajek i dobrą, tłustą śmietankę. Tak robimy! U nas na
Podlasiu mamy dostęp do tego typu produktów najwyższej klasy i to
właśnie czyni nasze lody wyjątkowymi. Robimy więc lody, które
Polacy uwielbiają, a których inni mogą nam tylko pozazdrościć ...



Informację dostarczyła
Agencja Publicum
tel. 501035853
e-mail: pr@publicum.pl





Darmowe ogłoszenia

Najlepsze domy drewniane całoroczne

Jesteśmy firmą założoną w 1999 roku, która specjalizuje się w budowie domów drewnianych całorocznych i letniskowych o...

Restrukturyzacja spółki. Tel. 784 874...

Tel. 784 – 874 - 874 Proces restrukturyzacji spółki wiąże się z przejęciem jej udziałów - co pozwala wprowadzić...

Najlepsze Usługi Krawieckie w Gliwica...

DEKORA STUDIO specjalizuje się w projektowaniu wyjątkowych aranżacji we wnętrzach. Jako studio dekoracji wnętrz ofer...

Trampoliny ogrodowe

Trampolina ogrodowa nie jest już uważana tylko za zabawkę dla dzieci. Z pomocą tego sprzętu możemy ćwiczyć dolne pa...

Praca w LTR1

Szanowni Państwo z ogromnym zadowoleniem chcemy zaoferować Państwu pracę w naszej firmie Ltr. Nasza firma Ltr, która...

Przejdź do serwisu: Ogłoszenia drobne

Katalog stron

Bonie

Producent profili PCV dla budownictwa Bella Plast oferuje kompletne systemy do boniowania – bonie (listwy do b...

blacha jak dachówka

Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą, obejmującą szeroki zakres rozwiązań związanych z nowoczesnym i ...

Centrum Terapii Tików

Jesteśmy ośrodkiem terapeutycznym polecanym przez Polskie Stowarzyszenie Syndromu Tourett’a. Stawiamy sobie za...

Zadaszenia basenowe, jacuzzi | P...

Jesteśmy polskim producentem przesuwnych zadaszeń do basenów, wanien spa. Nowością w naszej ofercie są modułow...

Skup złomu Zabrze

Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom, wprowadzamy do swojej oferty bieżącą obsługę klientów z miasta Zabrz...

Przejdź do serwisu: Katalog stron

Baza firm

Borowiecki Usługi Dźwigowe

Nasza firma zajmuje się profesjonalnym wynajmem podnośników koszowych oraz świadczeniem szeroko rozumianych usług dźwigowych. Zapewni...

PRZEGRODY PVC

PRZEGRODY PVC to przedsiębiorstwo wyspecjalizowane w produkcji wysokiej jakości kurtyn paskowych oraz przegród plandekowych PCV. Dokł...

Humansoft Sp. z o.o.

Oprogramowanie ERP to planowanie zasobów przedsiębiorstwa, czyli jest to system aplikacji służący integracji wszystkich procesów zachodzą...

ORGANIKA

Firma ORGANIKA może poszczycić się ponad pięćdziesięcioletnim doświadczeniem w produkcji pierwszorzędnej pianki poliuretanowej w tej ...

ADRA Polska

Dzieci potrzebują twojej natychmiastowej pomocy! Fundacja pomocy dzieciom ADRA jest blisko osób będących w potrzebie! Prowadzimy akcj...

Przejdź do serwisu: Baza firm

Strona główna | Darmowe ogłoszenia | Ogłoszenia regionalne | Katalog stron | Baza firm | Kontakt

Copyright - 2008 e-promocja - Realizacja: smart-point.pl

Partner: Praca & Stellenangebote: Next-Jobs